Saf C vitamini, L-askorbik asittir. C vitamini türevleri ise bu molekülün kimyasal yapısı değiştirilmiş biçimleridir; bu değişiklikler, örneğin formül içindeki dayanıklılığını artırmak için yapılır. 1 Ancak “saf” ya da “türev” olması, bir serumun cildinizde ne kadar etkili olacağını tek başına söylemez. Kullanılan form ve onu içeren ürün birlikte değerlendirilmelidir. 2
Bu rehberde, içerik listesindeki isimleri ve bu farkların serum seçerken ne anlama geldiğini açıklıyoruz.
İçerik listesinde saf C vitaminini ve türevlerini nasıl tanırsınız?
İçerik listesinde Ascorbic Acid gördüğünüzde saf C vitamininden söz ediyoruz. Buradaki “saf”, C vitamininin formunu belirtir; serumun tamamının C vitamininden oluştuğu anlamına gelmez. Türev sözcüğü de bir saflık ya da kalite derecesi değildir. 1
Karşılaşabileceğiniz bazı isimler şöyle:
| İçerik listesindeki ad | Hangi formu anlatır? |
|---|---|
| Ascorbic Acid / L-Ascorbic Acid | Saf C vitamini, yani L-askorbik asit. 1 |
| 3-O-Ethyl Ascorbic Acid | Etil askorbik asit: askorbik aside etil grubu eklenmiş bir türev. 1 |
| Ascorbyl Glucoside | Askorbil glukozit: askorbik asidin glukozla bağlı türevi. 3 |
| Sodium Ascorbyl Phosphate | Sodyum askorbil fosfat; SAP kısaltmasıyla da karşılaşabilirsiniz. 4 |
| Magnesium Ascorbyl Phosphate | Magnezyum askorbil fosfat; MAP olarak da kısaltılır. 5 |
| Tetrahexyldecyl Ascorbate | Yağda çözünen bir C vitamini türevi; THD ascorbate adıyla da anılır. 6 |
Bu tablo, etiketteki C vitamini formunu tanımanıza yardımcı olur; bir etki sıralaması değildir.
Stabilite ve pH farkı neden önemli?
Stabilite, bir içeriğin zaman içinde kimyasal yapısını koruyabilmesidir. Askorbik asit oksitlenmeye yatkındır; bu nedenle bir üründe dayanıklılığını korumak, formül geliştirmenin önemli bir parçasıdır. 2
pH, formülün asitlik düzeyini anlatır. Askorbik asidin cilde geçişinde pH önem taşır; sulu saf C vitamini serumlarında düşük pH kullanılmasının nedenlerinden biri budur. 5 Bazı türevler ise daha az asidik formüller hazırlamaya olanak verir. Örneğin askorbil glukozit, cildin pH’ına yakın bir formülde incelenmiştir. 3
Yine de türev içermesi, bir serumun saklama koşullarından etkilenmeyeceği anlamına gelmez. Askorbik asit ve SAP içeren formüllerin karşılaştırıldığı bir çalışmada, ek antioksidanlar ve saklama sıcaklığı ürünlerin stabilitesini etkilemiştir. 4 Bu yüzden buzdolabı gereksinimini ve açıldıktan sonraki kullanım süresini seçtiğiniz ürünün talimatlarından kontrol edin.
Cilt üzerindeki etkileri aynı mı?
Hem saf C vitamini hem de bazı türevlerini içeren formüllerle insan çalışmalarında olumlu sonuçlar bildirilmiştir. Örneğin askorbik asit ve SAP içeren formüllerin karşılaştırıldığı araştırmada, her ikisiyle de kırışıklık derinliği ve cilt esnekliğinde iyileşme gözlenmiştir. 4 THD içeren bir serumla da cilt tonu ve ince çizgilerin görünümünde iyileşmeler bildirilmiştir; ancak bu serum başka aktif bileşenler de içerdiğinden sonucu yalnızca THD’ye bağlayamayız. 6
Mevcut kanıtlar, bütün türevleri eşdeğer kabul etmeye veya bir formu her koşulda üstün ilan etmeye yetmiyor. Araştırmalar farklı formları ve farklı ürünleri inceliyor; bir türevle elde edilen sonucu diğerine aktarmak doğru olmaz. 2
Bazı türevlerin ciltte askorbik aside dönüşmesi de bu karşılaştırmanın bir parçasıdır. Askorbil glukozidin bu dönüşümü, laboratuvarda insan deri örnekleriyle gösterilmiştir. Bu bulgu, her türevin ciltte aynı miktarda veya aynı hızda askorbik asit sağlayacağı anlamına gelmez. 3
Aynı yüzde, aynı etki demek mi?
Hayır. Örneğin bir serumda %10 Ascorbic Acid, diğerinde %10 Ascorbyl Glucoside yazdığını düşünün. Yüzdeler aynı olsa da farklı molekülleri anlatır; bu iki etiketten eşit etki sonucu çıkaramayız. Cilde ulaşan miktar ve türevin dönüşümü de hesaba katılmalıdır. 3
Üstelik aynı form ve oran kullanıldığında bile formül fark yaratabilir. Etil askorbik asitle yapılan bir laboratuvar çalışmasında, kullanılan çözücü değiştiğinde cilde geçiş de değişmiştir. 1 Dolayısıyla yalnızca şişenin ön yüzündeki büyük yüzdeye bakarak iki serumdan hangisinin daha iyi sonuç vereceğini belirleyemezsiniz.
Seçim yaparken nelere dikkat etmelisiniz?
Önce C vitamininin hangi formda bulunduğuna bakın. Ardından ürünün cilt tipinize ilişkin uyarılarını, açıklanan oranını ve saklama gereksinimlerini birlikte okuyun. Bu bilgiler, iki şişedeki farkları anlamanızı sağlar.
Düşük pH’lı bir serum cildinizi rahatsız ediyorsa onu kullanmakta ısrar etmeyin. Bazı türevler daha az asidik bir formülde sunulabilir; ancak türev içermesi, ürünün sizde tahriş yapmayacağını garanti etmez. Cildin tepkisinde formülün diğer içerikleri de rol oynayabilir. 3 7
Yeni bir ürünü tüm yüzünüze uygulamadan önce küçük bir alanda denemek bazı reaksiyonları fark etmenize yardımcı olabilir. Kızarıklık, kaşıntı veya şişlik gelişirse ürünü nazikçe yıkayıp kullanmayı bırakın; belirgin ya da geçmeyen bir reaksiyonda dermatoloğa başvurun. 7
Seçtiğiniz serumun rutininizdeki yerini ve C vitamininden bekleyebileceğiniz faydaları C vitamini serumu kullanım rehberimizde bulabilirsiniz.
C-Glow: saf C vitamini içeren bir formül örneği
C-Glow serumumuzda %15 saf C vitaminini, yani L-askorbik asidi, ferulik asit ve E vitaminiyle bir araya getiriyoruz. Formülün pH değeri 3–3,4 aralığında. Hassas veya kızarıklığa eğilimli ciltler için önermiyoruz; buzdolabında saklamanızı öneriyoruz.
Burada aktardığımız araştırma sonuçları C-Glow’a özgü klinik sonuçlar değildir.
Kaynaklar
- Iliopoulos F, Sil BC, Moore DJ, Lucas RA, Lane ME. 3-O-ethyl-l-ascorbic acid: Characterisation and investigation of single solvent systems for delivery to the skin. International Journal of Pharmaceutics: X. 2019;1:100025. DOI. ↩1 ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
- Vasques LI, Vendruscolo CW, Leonardi GR. Topical Application of Ascorbic Acid and its Derivatives: A Review Considering Clinical Trials. Current Medicinal Chemistry. 2023;30(29):3272–3286. DOI. ↩1 ↩2 ↩3
- Jacques C et al. Ascorbic acid 2-glucoside: An ascorbic acid pro-drug with longer-term antioxidant efficacy in skin. International Journal of Cosmetic Science. 2021;43(6):691–702. ↩1 ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
- Mohammadi S, Shokri J, Ranjkesh M, Akbari Hamed S, Monajjemzadeh F. Comparative physicochemical stability and clinical anti-wrinkle efficacy of transdermal emulgel preparations of 5% sodium ascorbyl phosphate and or ascorbic acid on human volunteers. Journal of Cosmetic Dermatology. 2021;20:174–180. ↩1 ↩2 ↩3
- Pinnell SR et al. Topical L-Ascorbic Acid: Percutaneous Absorption Studies. Dermatologic Surgery. 2001;27(2):137–142. ↩1 ↩2
- Maloney ME, Hall M, Kelm RC, Kononov T, Zahr A. Hydroquinone-Free, Tetrahexyldecyl Ascorbate Antioxidant Serum for Hyperpigmented and Photodamaged Skin to Achieve Skin Health. Journal of Cosmetic Dermatology. 2026;25:e70826. Correction. ↩1 ↩2
- American Academy of Dermatology. How to test skin care products. Updated August 10, 2021. ↩1 ↩2